Oni z japońskiego folkloru i demony z Demon Slayer

Japońska nazwa serii zaczyna się od pojedynczego znaku 鬼, czytanego jako oni, który oznacza demony. Dla japońskiego czytelnika słowo to natychmiast przywołuje całą wyobraźnię: olbrzymy z bajek dla dzieci, potwory, które co roku goni się podczas święta Setsubun, rogacze ze średniowiecznych zwijanych obrazów. Seria opiera się na tym wspólnym fundamencie, jednocześnie tworząc własne zasady.

Oto czym są oni z japońskiego folkloru, co Demon Slayer z nich pożycza, co zmienia oraz jakie legendy kryją się za niektórymi szczegółami serii. Nasza strona o demonach z Demon Slayer przedstawia Muzana i wszystkie Księżyce, a nasz artykuł o znaczeniu tytułu Kimetsu no Yaiba wyjaśnia znak 鬼 otwierający tytuł.

Czym jest oni?

W japońskim folklorze oni to złośliwe, często gigantyczne stworzenie o czerwonej lub niebieskiej skórze, z rogami na czole, kłami, pazurami i przerażającą siłą. Tradycyjnie nosi pasiaki z tygrysa i żelazną pałkę z kolcami. Mieszka w górach, na odległych wyspach lub w ruinach, nocą porywa ludzi i ich pożera. Często tłumaczy się je jako „olbrzym” lub „demon”. Niektóre baśnie przedstawiają je jako głupie bestie, które łatwo się da oszukać, inne jako przebiegłych panów rządzących całymi bandami, a jeszcze inne jako smutne istoty skazane na błąkanie się. Ta różnorodność dała autorce dużą swobodę w wymyślaniu własnych demonów, od najbardziej zwierzęcych po najbardziej wyrafinowane.

Oni są wszędzie w japońskiej kulturze. Znajdują się w bajkach, sztukach teatralnych, drzeworytach i podczas świąt ludowych. Ich wizerunek utrwalił się na przestrzeni wieków, a wiele szczegółów pochodzi ze starego wierzenia dotyczącego kierunków: północny wschód, zły kierunek, z którego miały przybywać demony, nazywano niegdyś kierunkiem byka i tygrysa, stąd przypisywane im rogi byka i skóra tygrysa.

Słowo oni mogło pochodzić od dawnego terminu oznaczającego to, co ukryte, niewidoczne. Oni pierwotnie były bezkształtnymi duchami odpowiedzialnymi za choroby i nieszczęścia, zanim stały się znanymi nam rogatymi potworami. Nasz artykuł o japońskim słownictwie Demon Slayer wyjaśnia inne japońskie słowa używane w serii.

Co seria zachowała z oni

Demony z Demon Slayer zachowały najważniejszą cechę swoich przodków z folkloru, zaczynając od głodu. Pożerają ludzi, a ich siła rośnie wraz z liczbą pożartych ofiar. Wiele z nich ma cechy fizyczne oni: zakrzywione rogi na czole, wystające kły, pazury, pulsujące żyły, a czasem gigantyczny rozmiar. Ojciec demonów z rodziny Rui na górze Natagumo czy demon o dłoniach z Ostatecznego Wyboru przypominają potwory ze starych zwijanych obrazów.

Najpotężniejsze demony mają z kolei często niemal ludzki wygląd. Muzan przypomina eleganckiego mężczyznę, Doma pięknego, uśmiechniętego młodzieńca, Akaza zaś wojownika pokrytego tatuażami. To mocny zabieg autorki: im bardziej demon jest niebezpieczny, tym bardziej przypomina nas. Potworność tkwi w tym, co robi, a nie w jego twarzy. Muzan doprowadza tę ideę do ostateczności: mieszka w mieście, jest mężem, adopcyjnym ojcem dziewczynki, a nikt wokół nie podejrzewa, kim jest. Nasz artykuł o demonie o dłoniach z Ostatecznego Wyboru przedstawia jednego z demonów najbardziej zbliżonych do tradycyjnych oni.

Hantengu, Czwarty Wyższy Księżyc, nosi rogi niczym oni z teatru, a jego klony uosabiają każdą z emocji: gniew, radość, smutek, przyjemność, podobnie jak maski w japońskim teatrze. Sama Nezuko w swojej przebudzonej formie wypuszcza róg na czole w wiosce kowali. Nasz artykuł o Hantengu, Czwartym Wyższym Księżycu opowiada o tym demonie.

Co seria wymyśliła

Oni z folkloru nie boją się szczególnie słońca ani nie giną od odcięcia głowy specjalnym ostrzem. Te zasady zostały wymyślone w ramach serii i zbliżają jej demony do europejskiej tradycji wampirów: są nieśmiertelne, żywią się ludźmi, wychodzą tylko w nocy, giną na słońcu i boją się rośliny, tak jak wampiry boją się czosnku.

Seria wymyśla również system organizujący demony: jednego twórcę, Muzana, który zmienia ludzi w demony, podając im swoją krew, hierarchię Księżyców, unikalne moce każdego demona oraz techniki demonicznej krwi. Nic z tego nie pochodzi z folkloru. To właśnie połączenie japońskich legend i nowych zasad nadaje demonom z serii ich tożsamość. Czytelnik znający baśnie rozpoznaje oni, a mimo to odkrywa stworzenia, których nigdy wcześniej nie widział. Nasz artykuł o sposobach zabijania demonów szczegółowo opisuje te zasady, a ten o tym, jak staje się demonem wyjaśnia rolę krwi Muzana.

Setsubun, fasola i glicynia

Co roku około 3 lutego Japończycy świętują Setsubun, wieczór przed wiosną. W domach i świątyniach rzuca się pieczoną fasolę sojową, krzycząc: „demony na zewnątrz, szczęście do środka”. Członek rodziny często zakłada maskę oni i udaje, że ucieka przed fasolą. To radosne święto, bardzo popularne wśród dzieci, które odpędza nieszczęście na nadchodzący rok. W tym dniu je się również tyle fasoli, ile ma się lat, plus jeden, aby zapewnić sobie szczęście.

Demon Slayer nie wykorzystuje fasoli, ale przejmuje ideę rośliny odpędzającej demony: glicynii. Jej fioletowe kwiaty je trują, a armia pogromców używa jej wszędzie, od góry Fujikasane, gdzie demony są więzione za zasłoną kwitnącej glicynii, po domy sojuszniczych rodzin, na których drzwiach widnieje herb glicynii. Shinobu pozyskuje z niej truciznę, a Tanjiro śpi w tych domach bez obaw. Nasz artykuł o domach z glicynią opowiada o tych schroniskach.

Rashomon, Momotaro i pogromcy olbrzymów

Japońskie legendy obfitują w bohaterów zabijających oni, a seria wielokrotnie do nich nawiązuje. Najsłynniejszym jest Momotaro, chłopiec urodzony z brzoskwini, który wraz z psem, małpą i dziobiąkiem rusza pokonać olbrzymy z Wyspy Demonów. Zwykły chłopiec w towarzystwie niezwykłych towarzyszy wyrusza zniszczyć demony: schemat ten bardzo przypomina losy Tanjiro, Zenitsu i Inosuke. Nasza strona poświęcona Tanjiro Kamado, bohaterowi Demon Slayer, opowiada o jego drodze pogromcy demonów.

Inna legenda wspomina bramę Rashomon w Kioto, gdzie oni miał zaatakować przechodniów, zanim wojownik odrąbał mu rękę. W Demon Slayer Daki i Gyutaro urodzili się w dzielnicy Yoshiwara zwanej brzegiem Rashomon, najbiedniejszej części dzielnicy przyjemności. Nazwa nie została wybrana przypadkowo: to właśnie tam rodzą się dwaj z najbardziej okrutnych demonów w serii. Nasz artykuł o Daki i Gyutaro, Szóstym Wyższym Księżycu opowiada ich historię.

Najbliższa opowieści legendą jest ta o Shuten-doji, wodzu oni z góry Oe, pokonanym w erze Heian przez wojownika Minamoto no Raiko i jego towarzyszy, którzy uśpili go zatrutym sakim. Król demonów z ery Heian, wojownicy łączący siły, by go pokonać, trucizna, by go osłabić: można w tym dostrzec echo ostatniej bitwy z Muzanem, otrutej przez Tamayo i Shinobu przed pokonaniem o świcie.

Maski chroniące przed złem

Japoński folklor przypisuje maskom moc ochronną. Wiesza się maski, by odpędzać nieszczęście, nosi się je podczas świąt i świętych tańców. W Demon Slayer Sakonji Urokodaki szyje każdemu ze swoich uczniów maskę lisa, którą nazywa maską odpędzającą nieszczęście. Tanjiro, Sabito i Makomo nosili taką maskę. Demon o dłoniach ją rozpoznaje i ściga, co nadaje masce tragiczne znaczenie.

Nasz cosplay Sabito odtwarza jego kość słoniową haori i kimono z geometrycznym wzorem, a nasza figurka pop Tanjiro przedstawia go z maską lisa uniesioną na głowie, w kolekcji poświęconej Sabito i kolekcji figurek pop. Nasz artykuł o Sabito i Makomo opowiada historię tych masek.

Święte tańce i ogień

Taniec Boga Ognia, Hinokami Kagura, wykonywany przez rodzinę Kamado w każde nowe święto, również czerpie z japońskich tradycji. Kagura to rytualny taniec shinto, wykonywany dla bóstw w świątyniach i wioskach. Niektóre z jego regionalnych form opowiadają właśnie o walkach z demonami i smokami, z udziałem przebierańców w maskach. Tanjuro, ojciec Tanjiro, zakłada do tańca strój przypominający tych tancerzy kagura.

Ogień i słońce odgrywają również w serii tę samą rolę, co w wielu wierzeniach: światła, które wypędzają stworzenia nocy. Taniec Boga Ognia jest w rzeczywistości Oddechem Słońca, jedynym, którego Muzan naprawdę się boi. Nasz artykuł o tańcu Boga Ognia szczegółowo opisuje jego ruchy, a nasza figurka pop Tanjiro w masce lisa znajduje się w kolekcji Tanjiro Kamado.

Oni w dzisiejszym Japonii

Oni to nie tylko wspomnienie starych baśni. Nadal są bardzo obecne w życiu Japończyków. W regionie Akita na północy kraju mężczyźni przebrani za Namahage, istoty w maskach trolli, chodzą od domu do domu pod koniec roku, aby straszyć leniwe dzieci i błogosławić gospodarstwa. Podczas Setsubun szkoły i rodziny co roku w lutym odgrywają polowanie na demony z fasolą i tekturowymi maskami.

Oni zamieszkują również współczesną kulturę popularną, od mangi po gry wideo, często w postaciach, które budzą sympatię: troll stał się postacią równie znajomą jak wilk z europejskich baśni. Seria wykorzystała tę znajomość. Wybierając słowo oni, autorka zwróciła się do wszystkich japońskich czytelników, a następnie nadała swoim demonom utraconą ludzkość, która czyni ich tragicznymi. Nasza strona o świecie Demon Slayer przedstawia świat serii.

Na Halloween lub na konwencję przebranie się za demona z serii jest zresztą nowoczesnym sposobem na zabawę w oni: demony siejące grozę zawsze robią wrażenie, a rogi, oczy oznaczające rangę Księżyca lub tatuaże Akazy są rozpoznawalne z daleka. Kolekcja kostiumów Demon Slayer na Halloween gromadzi demony i pogromców.